سایه سنگین تکنسین‌ها بر سر تئوریسین‌ها
شناسهٔ خبر: MjI0MTg

پنجشنبه - ۰۹ / شهریور / ۱۳۹۶

نگاهی به وضعیت اقتصادی استادان علوم انسانی

سایه سنگین تکنسین‌ها بر سر تئوریسین‌ها

علوم انسانی حتی در کشورهای توسعه‌یافته نیز از اهمیت کمتری نسبت به سایر علوم و مخصوصا دانش‌های فنی و مهندسی برخوردار است و سایه تکنسین‌ها بر سر تئوریسین‌ها در همه جا سنگینی می‌کند. نباید در دنیای تکنیک‌زده امروزی که به قول هایدگر نسبت انسان مدرن با وجود و جهان است، توقع دیگری داشت.

 

به گزارش نگاه آزاد، انتشار ویدئویی که در آن یکی از اساتید فلسفه در صحبت‌هایش به مقایسه میان وضعیت زندگی و معیشتی یک استاد فلسفه و به تعبیری اهل علم با یک فوتبالیست می‌پردازد، بار دیگر مساله عدم توجه به علوم انسانی و مهجوریت این علوم در کشور ما نشان داد و کم‌ارزش بودن علوم انسانی در میان سایر حیطه‌ها و حرفه‌ها را برجسته کرد. اینکه علوم انسانی در قیاس با صنعت-سرگرمی‌هایی مانند فوتبال و سینما در مرتبه نازلی قرار دارد چیز غریبی نیست، بلکه حتی این علوم در فضای آکادمیک و دانشگاهی نیز با فقدان توجه مواجه است. رشته‌هایی مانند فلسفه، تاریخ، جامعه‌شناسی و... در قیاس با رشته‌های فنی و مهندسی از اهمیت کمتری برخوردارند.

 

برخی این موضوع را به علت تشویق دانش‌آموزان به ورود در عرصه‌های فنی و مهندسی می‌دانند و شاید بیراه هم نمی‌گویند، چراکه معمولا در کشور ما رشته‌های علوم انسانی در مدارس بیشتر میزبان دانش‌آموزان ضعیف‌تر بوده‌اند و افراد باهوش و با معدل بهتر معمولا به حضور در رشته‌های فنی و مهندسی و پزشکی ترغیب می‌شده‌اند. در چرایی این موضوع هم علل مختلفی می‌تواند اثر‌گذار باشد، اما شاید درآمد بهتر و موقعیت اجتماعی بالاتر از جمله مهم‌ترین آنها باشد. برخی نیز که به‌زعم خودشان با نگاه عمیق‌تری موضوع را می‌شکافند، آن را به عدم توسعه‌یافتگی و جهان سومی بودن ایران ربط می‌دهند و ادعا می‌کنند که در کشورهای توسعه‌یافته وضعیت بسیار متفاوت و حتی برعکس است و در آنجا محصلان و شاغلان علوم انسانی از لحاظ مادی و موقعیت اجتماعی در وضعیت بهتری از افراد شاغل در بخش‌های فنی و مهندسی قرار دارند. اما شاید خوب باشد که به این ادعا هم یک بار برای همیشه پاسخ روشنی داده شود. آیا این وضعیت صرفا به‌خاطر جهان سومی بودن و عدم توسعه‌یافتگی است و  در کشورهایی که به نسبت در وضعیت پیشرفته‌تری قرار دارند و به اهمیت نقش علوم انسانی در توسعه و مدیریت جامعه پی برده‌اند، وضعیت برعکس است؟

 

یک مثال تاریخی به همراه آمار و ارقام می‌تواند این مساله را شفاف‌تر کند. زخم زبان باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، در سال 2014 به رشته‌های علوم انسانی بهانه‌ای شد تا جفری دورفمن، استاد اقتصاد دانشگاه جورجیا، به مساله سودآوری اقتصادی رشته‌های علوم انسانی بپردازد.

 

او در مقاله‌ای در سال 2014 در نشریه فوربس منتشر کرده، به بررسی میزان هزینه‌های تحصیلی و سپس درآمد شغلی در رشته‌های علوم انسانی پرداخت. از نظر دورفمن، اغلب مردم و حتی قانونگذاران ارشد آمریکا، در راستای تشویق دانشجویان برای ورود به یکی از رشته‌های مرتبط با علوم، تکنولوژی، مهندسی یا ریاضیات گام برمی‌دارند. سیاستگذاری در این راستا تا آنجا پیش رفت که برخی فرمانداران پیشنهاد کردند یارانه‌های دولتی ویژه دانشگاه‌های عمومی و دولتی باید برای رشته‌های مرتبط با علوم، تکنولوژی، مهندسی یا ریاضیات هزینه شود و بودجه کمتری به رشته‌های کم‌کاربرد مانند علوم انسانی اختصاص یابد. اتفاقی که رشته‌های علوم انسانی را احتمالا به سمت ارائه شدن در مراکز آموزشی و دانشگاه‌های خصوصی سوق می‌دهد، به شرط آنکه سودآور باشند. اگر هزینه‌های بالاتر تحصیلی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی خصوصی و غیردولتی آنقدر زیاد باشد که دانشجویان از پس آن برنیایند، یا اینکه شغلی که پس از آن به دست می‌آورند دارای حداقل درآمدی نباشد که با آن هزینه‌های تحصیلی خود را جبران کنند، درنهایت باید فاتحه این رشته‌ها را خواند.

 

حتی جمهوریخواهان در دوران دولت باراک اوباما همواره ارزش رشته‌هایی مانند مردم‌شناسی، انگلیسی، فلسفه و مطالعات زنان و هزینه دولتی برای آنها را زیر سوال بردند. همین موضوع بیانگر نوع نگاه سیاستمداران و حتی جامعه کشوری توسعه‌یافته مثل آمریکا به علوم انسانی است. گویا وضعیت در آنجا هم خوب نیست.  بررسی دورفمن براساس اطلاعات درآمدی سایت «PayScale. com» که اطلاعات درآمدی حدود 1.4 میلیون آمریکایی در رشته‌های تحصیلی مختلف را جمع‌آوری کرده است نشان می‌دهد در میان رشته‌های فلسفه، هنر، انگلیسی، فرانسوی و تاریخ میزان افزایش درآمدی شغلی با مدرک تحصیلی فلسفه در آمریکا بهتر از سایر رشته‌های ذکرشده است.

 

افزایش دریافتی یک فارغ‌التحصیل فلسفه در سال حدود 659 هزار دلار است، اما این رقم برای یک فارغ‌التحصیل رشته فیزیک که از جمله رشته‌های علوم پایه به شمار می‌آید، نزدیک به دو برابر این عدد است و به حدود یک میلیون دلار می‌رسد و طبعا این رقم برای رشته‌های فنی و مهندسی به مراتب بیشتر است.

 

بنابراین علوم انسانی حتی در کشورهای توسعه‌یافته نیز از اهمیت کمتری نسبت به سایر علوم و مخصوصا دانش‌های فنی و مهندسی برخوردار است و سایه تکنسین‌ها بر سر تئوریسین‌ها در همه جا سنگینی می‌کند. نباید در دنیای تکنیک‌زده امروزی که به قول هایدگر نسبت انسان مدرن با وجود و جهان است، توقع دیگری داشت.

 

انتهای متن/*

برچسب ها:
به اشتراک بگذارید:
Top
کیمیا سامانه